Anasayfa » Genel » Büyük Hun Devleti

Büyük Hun Devleti

Türkler’in ilk kurdukları imparatorluk hun İmparatorluğu’dur. Türkler’in daha eskiden de devletler kurduklarını biliyoruz, ama Hun Devleti çok geniş bir saha üzerinde başka milletleri de idaresi altına alan büyük bir devlet olduğu için, ona imparatorluk adını veriyoruz.

Hunlar İmparatorluğu, hun Türkleri tarafından M.Ö 220 yılında kuruldu. Hunlar bugünkü Moğolistan bölgesinde, yani Çin’in kuzey-batısında yaşıyorlardı.  Bu bölgede hakimiyet kurdukları ve genişlemye başladıkları için Çinliler onları büyük bir tehlike sayıyorlardı. Gerçekten hunlar, askerlikteki üstünlükleri sayesinde Çin ordularını devamlı bozguna  uğratıyorlardı. Bu yüzden Çin Devleti, Hun saldırılarını önleyebilmek için Hun-Çim sınırı boyunca büyük bir duvar örmeye başladı. Çin Seddi veya Büyük Çin Duvarı dene savunma hattı işte böyle ortaya çıkmıştı (M.ö 214). Sonraları Ming Hanedanı zamanında yenilenen bu büyük duvarın bazı kısımları çok sağlam bir şekilde günümüze kadar ayakta kalmıştır.
Çin Seddi

İlk büyük hun hükümdarı Teoman Yabgu’dur (M.Ö 220). O zamanlarda Türk hükümdarlarına “Yabgu” deniyordu. Teoman Yabgu birbirinden ayrı yaşayan Türk boylarını birleştirerek ilk Türk birliğini gerçekleştirmiştir. Bu çağda Türkler’in askeri üstünlüklerinde süvarilerin pek önemli bir yeri vardı. Çinliler atla çekilen savaş arabaları kullanıyorlardı. Ama süvari orduları yoktu.  Türk atlıları çok süratli hareket kabiliyetine sahip oldukları için Çin birliklerini istedikleri yerde çeviriyor, düşman olunca da çabucak çekiliyorlardı. Onların ummadıkları anda birdenbire hücum ediyorlardı. Çinliler bu yüzden ordularını Hunlar gibi donatmak zorunda kaldılar; askerlerini Hunlar gibi giydirdiler. Ama ne Çin Duvarı, ne de Çin orduları Hunlar’ın Çin içlerine kadar girmelerini engelleyebildi.

Teoman Yabgu’dan sonra Hun tahtına oğlu Mete Yabgu geçti. Mete zamanında Hun imparatorluğunun toprakları Japon Deniz’inden Hazar Deniz’ine kadar uzanıyordu. Bu topraklarda çeşitli Türk kavimlerinin yanı sıra öbür Altaylı kavimler de yaşıyorlardı. Mete Devri, Hun imparatorluğunun en parlak devridir.

Hunlar zamanında Çinliler medeniyet bakımından çok ileri durumdaydılar. Hem nüfusları ve orduları çok kalabalık, hem medeniyetleri parlak oldukları halde Hunlar’la başa çıkamadılar. Bu da gösteriyor ki, Hun başarısının sebebi  yalnızca askeri güç değildi. Gerçekten Hunlar teşkilatçılık ve idare bakımından çok gelişmişlerdi. O sırada Çin’in ayrı ayrı prenslik halinde bulunmasından faydalanarak, Kuzey Çin’de sık sık iktidarı ele alıyorlardı. Fakat Çinliler’in şehir hayatına kapılan sınır-boyu Türkler yavaş  yavaş Çinlileşiyor, Çinli prenseslerle evlenen Hun hükümdarlarının saraylarında Çin âdet ve gelenekleri yerleşiyordu.

 

Hun Devleti Haritası

Hun Devleti Haritası

Mete’den sonra gelen Yabgular zamanında Çinliler ile ilişkiler arttı. Özellikle evlenme yoluyla Türk ve Çin hükümdar aileleri arasında yakınlıklar doğdu. Bu yakınlıklar ise Hunlar’ın iç işleri bakımından birçok karışıklıklara yol açtı. Yine de Hun imparatorluğu Milattan Önce birinci yüzyıla kadar üstünlüğünü devam ettirdi. Bu yüzyılda ise Türk beyleri arasında taht kavgaları alabildiğine arttı. Çinliler bu kavgalardan faydalanarak, Türkler’i zayıflatmayı bildiler. Ancak Çinliler’in  Hohanşu dedikleri Yabgu’nun 27 yıllık imparatorluğu zamanında ve Çiçi Yabgu devrinde devlet eski gücünü biraz olsun toparlayabildi.

Milattan sonraki ilk yüzyılda Hun imparatorluğu Doğu ve Batı Hunlar olmak üzere iki ayrı devlete bölündüler. Bunların Güney ve Kuzey Hunları da denir. Milattan sonra üçüncü yüzyılın başlarında (220) başka bir Türk kavmi olan Siyenpi’ler Hunlar’la iktidar mücadelesine girdiler.  Sonunda Moğollar’ın ve bazı Türk boylarının da yardımıyla Hunlar’ın hakimiyetine son verdiler. Büyük Hun imparatorluğu tarihte bilinen eski imparatorlukların en büyüğü idi. Hun hükümdarlarından Mete, Hohaşu ve Çiçi Yabgular, dâhi denecek kadar büyük birer kumandan ve devlet adamı idiler. Bu büyük şahsiyetler hakkında Çin tarihlerinde verilen bilgiler, en büyük düşmanlarının bil onlara hayran kaldıklarını gösterir.

Erol Güngör – Tarihte Türkler

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*


5 × = 15

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>